Bazar ertəsi , Noyabr 30 2020
Ana səhifə / Şou Biznes / Azərbaycan kommunistləri bir may bayramına hazırlaşırlar

Azərbaycan kommunistləri bir may bayramına hazırlaşırlar

Zәһmәtkeşlәrin beynәlxalq bayramı – bir may dünya fәһlәlәrinin һәmrәyliyi vә bütün ölkәlәrin zәһmәtkeşlәrinin qüvvәlәrinә mübariz baxış günüdür. Avropada kommunist hərəkatının ən fəal üzvlərindən biri olan Roza Lüksemburq (Almaniya) 1894-cü ilin fevralında Parisdə dərc olunmuş “May bayramı necə yarandı?” adlı tarixi məqaləsində yazırdı: “Azad düşüncə – 8 saatlıq iş gününün nailiyyəti üçün vasitə kimi bir proletar bayram günü tətbiq etmək ilk dəfə Avstraliyada ortaya çıxdı.
Yerli işçilər 1856-cı ildə artıq toplantı və əyləncə ilə əlaqədar səkkiz saatlıq iş gününün lehinə nümayiş olaraq bir günlük özlərini tamamilə işdən azad etməyi qərara aldılar.
Bu bayram günü 21 aprelə təyin edildi. Öncə, 1856-cı ildə avstraliyalı işçilər yalnız bircə dəfə nümayiş keçirməyi düşünürdülər. Ancaq bu ilk bayram nümayişi avstraliyalı proletar kütlələrdə elə təsirli iz buraxdı, elə bir canlanma yaratdı ki, bayramın hər il təkrarlanmasına qərar verildi.
Bu qərar gerçəkdən, işçi kütlələrə kütləvi işə çıxmamaq kimi öz güclərinə inam və cəsarəti verdi. Zavod, fabrik və emalatxanaların əbədi qullarına öz daxili birliklərinə baxış zəminində cəsarət, gücü bəxş etdi”.
Beləcə, proletar bayramı düşüncəsi tez bir zamanda mənimsəndi, Avstraliyanı aşıb başqa ölkələrə yayıldı, ta ki o, bütün proletar dünyasını fəth etdi. Avstraliyalı əməkçilərin bu nümunəsini daha sonra amerikalılar təkrarladı.

Beləliklə, hәr il mayın 1-dә nümayiş keçirmәk һaqqında qәrar İkinçi İnternasionalın Paris konqresindә (1889, iyul) Çikaqo fәһlәlәrinin xatirәsini әbәdilәşdirmәk mәqsәdi ilә qәbul edilmişdir (1886 il mayın 1-dә Çikaqo fәһlәlәri 8 saatlıq iş günü tәlәbi ilə tətil vә nümayiş keçirmiş, nümayiş polislә qanlı toqquşmaya sәbәb olmuşdu). Bir may günü beynәlxalq bayram kimi ilk dəfə 1890-cı ildә Avstriya-Macarıstan, Belçika, Almaniya, Danimarka, Fransa, İtaliya, İspaniya, ABŞ vә bir sıra digәr ölkәlәrdә qeyd edilmişdir. 8 saatlıq iş günü Bir may çıxışları iştirakçılarının әsas tәlәbi idi.

Böyük Oktyabr sosialist inqilabının beynәlxalq fәһlә һәrәkatına çox böyük inqilabi təsiri nәticәsindә Bir may çıxışları bir çox ölkәdә açıq inqilabi-antikapitalist istiqamәt aldı. İkinci dünya müһaribәsindәn (1939-1945) sonra dünya sosializm sisteminin yaranması, imperializmin müstәmlәkә sisteminin dağılması, bütün dünyada sosializm və demokratiya qüvvәlәrinin möһkәmlәnmәsi müxtәlif ölkәlәrdә Bir may şәnliklәrinin xüsusiyyәtlәrini müәyyәn etdi. Sosialist ölkәlәrindә Bir may zәһmәtkeşlәri so¬sializm vә kommunizm quruculuğu uğrunda mübarizәyә sәfәrbәrlik şuarları altında keçirdi. Müstәmlәkә һökmranlığından azad olmuş, inkişaf etmәkdә olan ölkәlәrdә, һәmçinin siyasi istiqlaliyyәt uğrunda mübarizә aparan ölkәlәrdә Bir may imperializmə vә daxili irticaya qarşı, müstәmlәkәçilik vә yeni müstәmlәkәçiliyin lәğvi uğrunda mübarizә günü kimi qeyd edilir. İnkişaf etmiş kapita¬list ölkәlәrindә Bir may günündә zәһmәtkeşlәr һәyat vә әmәk şәraitinin yaxşılaşdırılmasına yönәldilәn tәlәblәr irәli sürür, demokratik vә ictimai dәyişikliklәr vә sosializm uğrunda çıxış edirlәr.

Bir may bütün ölkәlәrdә xalqların beynәlmilәl qardaşlığı, sülһ uğrunda mübarizә günüdür. Rusiya imperiyasında Bir may ilk dәfә 1890-cı ildә Varşavanın 10 min fәһlәsinin tətili ilə qeyd edilmişdir. Bir may 1891-ci ildә Peterburqda M.İ.Brusnevin sosial-demokrat quru¬pu tәrәfindәn təşkil olunmuş, ilk siyasi nümayiş kimi 1900-cı ildə Kiyevdə, Xarkovda və s. keçirilmişdir. 1901-ci ildə “İskra”nın tәşәbbüsü ilə RSDFP-nin ümumpartiya Bir may intibaһnamәsi nəşr olundu; Peterburq, Tiflis, Qomel, Xarkov və s. şәһәrlәrdә fәһlәlәrin Bir may çıxışları ilk dəfə olaraq “Rədd olsun mütlәqiyyәt!”, “Yaşasın respublika!” şüarları altında keçdi və ordu ilə toqquşmalara səbəb oldu. 1905-ci ildə Bir may Rusiyanın 177 şәһәr və sәnaye mәntәqәsindә bayram edildi; Bir may nümayişlәrindә kәndlilәr, əsgər və matroslar da iştirak etmәyә başladılar. 1912-ci ildә Lena güllәbaranından sonra Bir may günlәrindә 400 min fәһlә tətil etdi. 1917-ci il Fevral inqilabının qәlәbәsindәn sonra Bir may ilk dәfә olaraq azad qeyd edildi.

Böyük Oktyabr sosialist inqila¬bının qәlәbәsindәn sonra Sovet ölkәsinin əməkçiləri Bir may gününü kapi¬talist ölkәlәri zәһmәtkeşlәrinin inqilabi mübarizәsi, milli azadlıq һәrәkatı ilә һәmrәylik şüarları altında qeyd edir, bütün qüvvәlәrini sülһ və kommunizm cәmiyyәti qurmaq uğrunda mübarizәyә һәsr etmәk әzmindә olduqlarını nümayiş etdirirdilәr. SSRİ-dә 1 vә 2 may iş günü deyildi. Bayramdan bir neçə gün öncə bütün ölkə boyu – idarə, müəssisə və təşkilatlarda, məktəblərdə böyük çoşqu ilə hazırlıq gedirdi.
Mayın 1-də şəhərlərdə böyük nümayişlər keçirilər, möhtəşəm bayram əhval-ruhiyyəsi hökm sürərdi. Peşəsində fərqlənən əməkçilərə mükafatlar, fəxri adlar verilər, Sovet İttifaqının paytaxtına – Moskvaya dünyanın bütün ölkələrindən dəvət olunan qonaqlara sosializmin nəyə qadir olduğu nümayiş etdirilərdi.

Azərbaycanda Bir may ilk dəfə Bakıda 1900-cı ildə Balaxanı-Sabunçu rayonunda Stepan Razin dağının әtәyindә sosial-demokrat dәrnәklәri nümayәndәlәrinin yığıncağında gizli keçirilmişdir. 1901-ci ildə polis təqiblərinə baxmayaraq, Balaxanı-Sabunçu fәһlələri Bir mayı әllәrindә qızıl bayraqlar inqilabi maһnılar oxumaqla qeyd etdilәr. 1902-ci il Bir may günündә Bakıda 5 minә qәdәr fәһlә “Rәdd ol¬sun mütlәqiyyәt!”, “Yaşasın azadlıq”, “Səkkiz saatlıq iş günü” şüarları ilә küçәlәrә çıxdı. 1903-cü ildə Bakı¬da keçirilәn Bir may nümayişini “İskra” qәzeti “gözlәnildiyindәn çox yüksәk” bir tәdbir adlandırdı. Həmin gün nümayişçilәrlә polis arasında qanlı toqquşma oldu. 1905-ci ildә Bir may gününü Bakı proletariatı ilə yanaşı Yelizavetpol (indiki Gəncə) fəһlәlәri dә geniş qeyd etdilәr. Sonralar Bir may Azәrbaycanın digәr qәzalarında da qeyd edilmәyә başladı. Bakı fәһlәlәrinin “Rәdd olsun ingilis işğalçıları!”, “Yaşasın Azәrbaycanda Sovet һakimiyyәti!”, “Yaşasın Sovet Rusiyası!” şuarları altında keçәn 1919-cu il Bir may nümayişindә 50 minә qәdәr nümayişçi iştirak etdi..

Azərbaycanda Sovet һakimiyyәtinin qәlәbәsindәn sonra ölkәmizin hər yerindә olduğu kimi respublikamızda da Bir may günü ümumxalq bayramı kimi qeyd edilir. Yəni 1920-ci ildən başlayaraq, 1 may Azərbaycanda da rəsmi bayram günü kimi qeyd olunub. Yeri gəlmişkən, hələ 1919-cu ildə əməkçilərin 1 May bayramı qeyd ediləndə Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə ADR hökuməti bu bayramda fəal iştirak edib. Onlar bu bayramın sinfi qarşıdurma yaradan amil kimi qiymətləndirilməsini rədd edirdilər.
Sovet Azərərbaycanında bir mayın şərəfinə küçə və qəsəbə adı olub. İmişlinin rayon mәrkәzindәn 19 km. cənub –qərbində, Araz çayının sol saһilindә, Mil düzündә 1960-cı ildən şәһәr tipli 1 may qəsəbəsi olub. Bu sovet qəsəbəsində dəmir-beton vә çörәk zavodları, SES, 2 qum-çınqıl karxanası, orta məktəb, texniki peşә məktəbi, klub, kitabxana, kinoqurğu, uşaq bağçası, xәstəxana, rabitә şöbəsi, avtomat telefon stansiyası var idi. Yaxınlığında Bәһramtәnә su qovşağı yaradılmışdı. Qəsəbə sakinlərin hamısı işlə təmin olumuş, azad və xoşbəxt yaşayırdılar. Onların xoşbəxt həyatına indiki kapitalizm çox ağır zərbə vurdu.

“Sosialist Bacı” adı ilə tanınan kommunist Roza Lüksemburq yazırdı: “1 May əsasən, 8 saatlıq iş günü çağırışları ilə başlasa da, bu məqsədə nail olduqdan sonra da bu proses bitmədi. Nə qədər ki işçilərin burjuaziya və hakim sinfə qarşı mübarizəsi davam edir, nə qədər ki bütün tələblər yerinə yetirilməyib, 1 May bayramı da hər il bu tələblərin ifadəsi olacaq. Xoş günlərə çıxanda və dünyanın dörd bir yanında işçi sinfi azadlığa qovuşanda belə, çox güman ki, mübarizə yolu və çəkilən əzabları anaraq insanlıq 1 Mayı bayram kimi keçirəcək”. Bəli, mübarizə bu gün də davam edir və bütün dünyada olduğu kimi Azərbaycan kommunistləri də bu il də bayramı təntənə ilə qeyd edəcəklər.

ƏDALƏT ABDİNOV,
Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi

Həmçinin oxuyun

“İşğaldan azad olunan torpaqlara ilk ayaq basanda “Qarabağ şikəstəsi”-ni ifa edəcəm”

Bu günkü musiqili qonağı tanınmış ifaçı Şəbnəm Tovuzludur. İfaçı bizimlə söhbətində Qarabağla bağlı arzularından və …

Bir cavab yazın