Çərşənbə axşamı , Oktyabr 3 2023
Ana səhifə / Sosial / Universitetlərdə pullu təhsil nə zaman ləğv olunacaq?

Universitetlərdə pullu təhsil nə zaman ləğv olunacaq?

“Bu il ali təhsil müəssisələrində 28 min yer ödənişsiz olacaq. Bu da ümumi plan yerlərinin 51 faizini təşkil edir. Bütün hallarda təxminən 25 minə yaxın plan yeri ödənişli olacaq. Son 7 il ərzində 5 mindən çox tələbə təhsil haqqını ödəyə bilmədiyi üçün təhsilini yarımçıq qoyub”.

Bunu təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov deyib.

Qeyd edək ki, dövlət ali təhsil müəssisələrində ödənişli qəbul planı ictimaiyyət tərəfindən də birmənalı qarşılanmır.

Sosial şəbəkələrdə isə  mövcud sistemlə bağlı belə fikirlər səslənir ki, əgər həmin tələbənin maddi imkanı olsaydı, özəl universitetdə təhsil alardı. Niyə dövlət univertitetləri ödənişli olmalıdır?

Bildirək ki, məhz dövlət universitetlərində ödənişli təhsil səbəbindən bir çox tələbələr həm təhsili yarımçıq qoymalı, həm də xaricə üz tutmalı olurlar. Bu problem nə zaman öz həllini tapacaq və nə zaman dövlət ali təhsil müəssisərində 100 %-lik ödənişsiz təhsil sisteminə keçmək mümkün olacaq?

Təhsil üzrə ekspert Nadir İsrafilov Cebhe.info-ya bildirdi ki, bu istiqamətdə sosial yönümlü siyasət yeridirik, büdcə artdıqca sosial sahəyə, o cümlədən təhsilə ayrılan vəsait artır: 

“Ümumiyyətlə, dünyanın bir çox ölkələrində dövlət universitetlərində ödəniş yoxdur. Özəl universitetlər, digər təhsil müəssisələrində başadüşüləndir. Təəssüf ki, ölkəmizdə bütün dövlət təhsil müəssisələrində ödəniş var, həm də bu ödəniş ödənişsiz ixtisasları üstələyir.

Dünyanın bir sıra ölkələri ilə müqayisədə bizdə ödəniş yüksəkdir. Ona görə də “beyin axını”nın əsas səbəblərindən biri də bu ödənişin yüksək olmasıdır. Bu baxımdan Rusiyanın, Ukraynanın, Türkiyənin və digər ölkələrin universitetlərinə təhsil almağa gedirlər. 

Statistikaya baxanda ölkədə dövlət sifarşli yerlərin sayı artırılır. Bir halda ki, bizim təhsil siyasətində əsas məqsəd kimi ali təhsilin hamı üçün əlçatan olması, neft kapitalının insan kapitalına çevrilməsini qoymuşuqsa, bu kurs diqtə edir ki, imkan daxilində ödənişsiz təhsil şəbəkəsini genişləndirək. 

Burada tələbə kreditləri əlavə yardımdır. Yaxud aztəminatlı, şəhid ailəsi, qazilərə müəyyən imtiyazların verilməsi kimi bu sahədə müəyyən dinamika ildən-ilə hiss olunur. Əgər adında dövlət sözü varsa, demək ki, bu dövlət universitetidir. Yəni bu, dövlətindirsə, burada ödəniş olmamalıdır. 

Dünya təcrübəsində elə ölkələr var ki, universitet dövlət himayəsindədirsə, onu  dövlət təmin edir. Fakt odur ki, ötən illərlə müqayisədə bu sahədə müəyyən irəliləyişlər var. Ümid etmək olar ki, ildən-ilə ödənişsiz yerlərinin sayını artırmaqla tamamilə buna keçmək olar”. 

Ekspertin sözlərinə görə, digər bir məsələ də var ki, bizdə 4 universitet publik hüquqi şəxs elan olunub:

“Onlar öz müqəddəratını həll etməlidirlər. Bəzi kolleclərə, Dövlət İmtahan Mərkəzinə belə status verilib. Dünya təcrübəsini götürüb belə bir addım atırıq.

Məsələn, elə xarici universitetlər var ki,  publik hüquqi şəxs statusundadır, ancaq onların büdcəsi bizim ölkənin büdcəsindən qat-qat çoxdur. Bizdə də universitetlərin publik hüquqi şəxs olması o baxımdan yaxşıdır ki, özlərini saxlasınlar, əlavə gəlir əldə etsin. Ancaq biz buna nə qədər hazırıq, universitetlərimiz nə qazanır, nə kəşfləri, ixtiraları var ki, özlərini saxlasınlar, tələbəyə təqaüd versinlər, əməkhaqqı versinlər. 

Dünya təhsil sisteminə inteqrasiya olunuruq, 30 ildən artıqdır ki, müstəqillik əldə etmişik və bəzən bizi universitetlərimizin dünyanın yüksək reytinq siyasına düşməməkdə ittiham edirlər.  Əslində biz hələ keçid dövrünü yaşayırıq. Biz özümüzü bəzən çalışırıq Harvard, Oksford kimi universitetlərlə müqayisə edək. Həmin ali təhsil ocaqlarının əsrlərlə tarixi var. 

Universitetlərimizdə olan zəif inkişaf Milli Məclisdə də dəfələrlə dilə gətirilib. Elm və Təhsil Nazirliyinin müavini də bildirib ki, universitetlərin işini yenidən qurmalıyıq. Əgər ali təhsilin əlçatan olması kursunu götürmüşüksə, tanınmış universitetlərlə rəqabətyönümlü siyasət yürüdürüksə, şübhəsiz ki, dövlətin dəstəyi lazımdır. 

İnkişaf yalnız kadr potensialı ilə deyil, bunun üçün maddi-texniki baza, infrastruktur lazımdır. Son 10 ildə büdcədən təhsilə ayrılan vəsait artırılır. Arzuolunandır ki, dövlət universitetlərində ödənişlər ləğv edilsin. Heç olmasa, tədicən bu minimuma endirilməlidir. Heç bir dövlət üçün “beyin axını” yaxşı hal deyil.

Məsələn, beynəlxalq olimpiadalarda qaliblərin böyük əksəriyyəti çinli, koreyalı olur. Yəni gəlib vətəndaşlıq alıblar və onların hesabına ABŞ beynəlxalq yarışlarda qalib olur. Nəyə görə bizim də gənclərimiz xaricə axın etməli, o ölkələri təmsil etməlidirlər. Biz çalışmalıyıq ki, yetirmələrimiz Azərbaycanda oxusunlar, burada qalsınlar. 

Ali məktəbə yüksək balla qəbul olsa da, bəziləri ödəniş məsələsinə görə təsdiqlətmir, yaxud I, II kursdan ödəniş edə bilmədiyinə görə təhsildən yayınır. 

Universitetlər də tələbəni başa düşməlidir. Elə universitetlər var ki, birdəfəlik ödənişi güzəştə gedirlər, ancaq bəziləri bunu etmir və tələbə də məcbur olub təhsilini yarımçıq qoyur. İldən-ilə dövlət hesabına yerlərin sayı artırsa, yəqin ki, tədricən dövlət universitetlərində ödənişsiz təhsil sisteminə keçmək olar”.

Həmçinin oxuyun

“Vətən müharibəsi qazisi canına qəsd etməyə çalışıb”

Vətən müharibəsi qazisinin intihara cəhd etdiyi iddia olunur.Bu barədə “Gənc qazilər” ictimai birliyinin sədri, Vətən …