Sertifikasiyadan kəsilən 9 min müəllimin aqibəti necə olacaq?

Azərbaycanda illərdir müzakirə edilən və orta məktəblərdə təhsilin keyfiyyətini artırmağı hədəfləyən sertifikatlaşdırma prosesi növbəti mərhələsini kütləvi ixtisarlarla başa vurdu. Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin açıqladığı son rəsmi statistikaya görə, ümumilikdə 91 min 407 müəllim imtahanları uğurla tamamlasa da, hər iki cəhddə minimal keçid balını toplaya bilməyən 9 334 müəllimin əmək müqaviləsinə xitam verilib.

Təhsil sahəsində islahatların zəruriliyi anlaşılandır: 30 suala düzgün cavab verə bilməyən pedaqoqun şagirdə bilik ötürməsi, nazirin də dediyi kimi, müasir standartlara cavab vermir. Lakin bu islahatın daha kəskin bir sosial tərəfi var: Bir gündə işini itirən 9 mindən çox diplomlu vətəndaşın taleyi.

Azərbaycanda əmək bazarının mövcud imkanlarını və məhdudiyyətlərini nəzərə alsaq, bu qədər insanın qısa müddətdə dövlət və ya özəl sektorda alternativ iş tapması, demək olar ki, qeyri-mümkündür. Deməli, ölkənin işsizlər ordusuna eyni profilli minlərlə yeni vətəndaş qoşulur.

Özəl sektorda şans varmı?

İşini itirən müəllimlərin böyük əksəriyyəti regionların, kənd məktəblərinin payına düşür. Bakı və böyük şəhərlərdə repetitorluq və ya özəl hazırlıq kursları müəyyən bir alternativ təklif etsə də, rayon mərkəzlərində və kəndlərdə özəl təhsil sektoru demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Dövlət imtahanından kəsilən və peşəkar səriştəsi sual altına düşən bir müəllimi rəqabətli özəl kursların işə götürməsi də inandırıcı görünmür. Nəticədə, bu kontingentin əmək bazarında sıxışdırılması qaçılmaz xarakter alır.

Nazirliklər nə düşünür? Hansı dəstək proqramları var?

Yaranmış kütləvi işsizlik riski fonunda Elm və Təhsil Nazirliyi, eləcə də Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Qurumların bu istiqamətdəki planları və mövcud dəstək mexanizmləri aşağıdakı kimidir:

Təkrar şans və metodiki dəstək 

Elm və Təhsil Nazirliyi bəyan edir ki, ilk mərhələdə uğursuz olan müəllimlərə bir il vaxt verilib və onlar üçün ixtisasartırma təlimləri təşkil olunub. Lakin hər iki şansdan istifadə edə bilməyənlər üçün artıq təhsil sistemində rəsmi müəllimlik qapıları bağlanır. Nazirlik bu addımı təhsilin keyfiyyət süzgəci kimi əsaslandırır.

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin xidmətləri 

Müqaviləsinə xitam verilən müəllimlər Dövlət Məşğulluq Agentliyinə müraciət edərək işsiz statusu ala bilərlər. Bu çərçivədə onlara digər sahələrə yönəlmək üçün peşəyönümlü məsləhətlər və yenidən hazırlıq (peşə kursları) proqramları təklif olunur.

Kəsilib işsiz qalan şəxslərin mikro-biznes layihələrinə (məsələn, regionlarda heyvandarlıq, dərzi xidməti və s.) cəlb edilməsi üçün özünüməşğulluq proqramında onlara üstünlük verilməsi nəzərdə tutulur.

Təhsil islahatı sosial böhrana çevrilməməlidir

Müəllimlərin peşəkarlıq səviyyəsinin yoxlanılması dövlətin strateji hədəfidir, lakin 9 mindən çox insanın eyni anda sistemdən kənarlaşdırılması ciddi sosial fəsadlar doğura bilər. Ekspertlərin fikrincə, təkcə "Məşğulluq Agentliyinə müraciət edin" deməklə problem həll olunmur. Bu şəxslərin pedaqoji deyil, reallığa uyğun digər xidmət və ya inzibati sahələrdə işlə təmin olunması üçün iki nazirliyin birgə və xüsusi "Keçid koordinasiya proqramı" olmalıdır.

Əks halda, təhsildə keyfiyyəti rəqəmlərlə düzəltsək də, sosial sahədə minlərlə narazı və gəlirsiz ailə faktı ilə üz-üzə qalacağıq.

pressklub.az